Trafik kazası sonrası tazminat: sigortaya başvuru ve süreler

Kazadan kimler sorumludur?

Karayolları Trafik Kanunu’na göre bir motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kişinin ölmesine, yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebep olunursa, aracın işleteni bu zarardan sorumludur (KTK m.85). Araç sürücüsü de kusuru oranında sorumluluğa katılır ve işleten ile sürücü zarar görene karşı birlikte sorumlu tutulabilir.

Her motorlu araç için yaptırılması zorunlu olan zorunlu karayolu taşımacılık trafik sigortası, işletenin bu sorumluluğunu poliçede yazılı limitler içinde karşılar. Zarar gören, zararın tazminini doğrudan sigorta şirketinden de isteyebilir.

Hangi zararlar istenebilir?

Araç ve eşya zararları

• Onarım bedeli: Aracın kaza öncesi durumuna getirilmesi için gereken masraflar.
• Değer kaybı: Onarım yapılsa bile aracın kaza geçirmiş olması nedeniyle ikinci el piyasa değerinde meydana gelen düşüş.
• Araç mahrumiyeti: Aracın serviste kaldığı süre boyunca ikame araç kiralanması veya ticari araçlarda kazanç kaybı.

Bedensel zararlar

• Tedavi giderleri ve ulaşım masrafları,
• İyileşme süresince uğranılan kazanç kaybı,
• Kalıcı iş göremezlik hâlinde çalışma gücünün azalmasından doğan kayıplar (TBK m.54).

Ölüm hâlinde

Kazada hayatını kaybeden kişinin yakınları; cenaze giderlerini ve ölenin desteğinden yoksun kalan kişiler destekten yoksun kalma tazminatını isteyebilir (TBK m.53).

Manevi tazminat

Bedensel zarara uğrayan kişi ile ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde yakınları, uygun bir miktar manevi tazminat isteyebilir (TBK m.56). Zorunlu trafik sigortası manevi tazminatı kapsamadığından bu talep işleten ve sürücüye karşı ileri sürülür.

Önce sigorta şirketine yazılı başvuru

Zarar görenin sigorta şirketine karşı dava açmadan veya tahkim yoluna gitmeden önce sigorta şirketine yazılı olarak başvurması zorunludur (KTK m.97). Başvuruya kaza tespit tutanağı, sağlık raporları, fotoğraflar, ekspertiz raporu ve zararı gösteren belgeler eklenir.

Sigorta şirketi başvurudan itibaren 15 gün içinde cevap vermezse ya da verilen cevap yeterli bulunmazsa zarar gören;

• genel mahkemelerde dava açabilir veya
• Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilir.

Tahkim yolu, sigorta uyuşmazlıklarında uzman hakemlerin incelemesiyle genellikle mahkemeye göre daha kısa sürede sonuçlanır. Ancak hangi yolun uygun olduğu talep edilen miktara, karşı tarafa ve istenen tazminat kalemlerine göre değişir; manevi tazminat gibi sigortanın kapsamı dışında kalan talepler için işletene ve sürücüye karşı dava açmak gerekir.

Kaza tespit tutanağı ve deliller

Yalnızca maddi hasarlı kazalarda taraflar kaza tespit tutanağını birlikte düzenleyebilir. Yaralanmalı veya ölümlü kazalarda ise olay yerine kolluk görevlileri çağrılır ve tutanak onlar tarafından düzenlenir. Tutanaktaki kaza krokisi ve beyanlar kusur tespitinde belirleyici olduğundan, imzalamadan önce dikkatle okunmalıdır.

Olay yerinin ve araçların fotoğrafları, varsa kamera kayıtları ve tanık bilgileri mümkün olan en kısa sürede toplanmalıdır. Hastaneye başvurulmuşsa ilk müdahale kayıtları, sonradan bedensel zararın kazayla bağlantısını göstermek bakımından önemlidir.

Kusur oranının etkisi

Tazminat miktarı tarafların kusur oranına göre belirlenir. Zarar görenin de kazanın meydana gelmesinde kusuru varsa, örneğin emniyet kemeri takmamışsa veya hız sınırını aşmışsa, tazminattan bu oranda indirim yapılabilir. Uyuşmazlık hâlinde kusur oranları tahkim veya mahkeme sürecinde bilirkişi incelemesiyle belirlenir.

Sigortasız veya kimliği belirlenemeyen araç

Kazaya karışan aracın zorunlu trafik sigortası yoksa ya da kazaya sebep olan araç tespit edilemiyorsa, bedensel zararlar bakımından Güvence Hesabına başvurulabilir. Güvence Hesabı ödeme yaptıktan sonra sorumlulara rücu eder.

Zamanaşımı

Trafik kazasından doğan tazminat talepleri, zarar görenin zararı ve sorumluyu öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Kaza aynı zamanda ceza kanunlarına göre daha uzun zamanaşımına tabi bir suç oluşturuyorsa, bu daha uzun süre tazminat talepleri için de geçerlidir (KTK m.109).

Özetle

Trafik kazasından doğan tazminat sürecinde ilk adım sigorta şirketine yapılan yazılı başvurudur; bu başvuru yapılmadan açılan davalar usulden reddedilebilir. Kaza tespit tutanağı, sağlık kayıtları ve fotoğraflar kusur oranını ve tazminat miktarını doğrudan etkiler. Manevi tazminat sigortanın kapsamı dışında kalır ve iki yıllık zamanaşımı süresi kazanın hemen ardından işlemeye başlayabilir.